تبلیغات
تلــــخ نوشتــه های یه ذهن تاریـــک - علل بروز خشونت در برخی جوامع اسلامی
تلــــخ نوشتــه های یه ذهن تاریـــک
 
*به امیــد دنیایـــــی عاری از جنـگ و خشونـــت*

اللّهمّ صَلِّ على مُحمُدٍ و على آلِ مُحمّدٍ كَمَا صَلَّیتَ عَلى آلِ اِبراهیمَ اِنَّكَ حَمیدٌ مجیدٌ اللّهمّ بارِك علَى مُحَمّدٍ و على آل محمد كما باركتَ على آل ابراهیمَ اِنّكَ حمیدٌ مجیدٌ


امروزه جوامع اسلامی تحت تاثیر عوامل مختلف، با چالش های بسیاری رو به رو شده است و بسیاری از کارشناسان بر این باورند باید منتظر سیر صعودی انواع آسیب های اجتماعی و افزایش گرایش به خشونت در برخی از این جوامع باشیم. 

شکلک های محدثه

در واقع میزان آسیب های اجتماعی نظیر خشونت، پرخاشگری و خشم روز به روز در جوامع توسعه نیافته بخصوص کشورهای اسلامی افزایش می یابد و کارشناسان در بررسی علل بروز برخی رفتارهای غیرمعقول و غیر مرسوم در این جوامع ضمن رد نگاه فردی به موضوع، ضعف قوانین و قانون گریزی را مهم ترین علت موثر در بروز و رشد انواع آسیب های اجتماعی در کشورهای جهان سوم می دانند و معتقدند؛ اساس و ستون هر جامعه بر پایه قوانین و مقررات آن جامعه ترسیم شده است. تا زمانی که قانون و مقررات تصویب شده از سوی هر دو قطب جامعه یعنی مردم و مسئولان رعایت نشود امکان رشد و پیشرفت جامعه غیرممکن می شود و روز به روز آسیب های اجتماعی در این نوع جوامع افزایش می یابد.

خشم به عنوان یکی از احساسات اصلی انسان زمانی اتفاق می افتد که فرد احساس کند حقش توسط دیگران ضایع شده باشد

 

دکتر حامد محمدی کنگرانی، روانپزشک در گفت و گو با خبرنگار شفقنا(پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)؛ انسان را دارای دو احساس خشم و اضطراب توصیف کرد و گفت: خشم به عنوان یکی از احساسات اصلی انسان زمانی اتفاق می افتد که فرد احساس کند زمانی حقش توسط دیگران ضایع شده باشد که البته ممکن است این احساس واقعی یا غیر واقعی باشد اما در هر صورت هر چه فرد در جامعه احساس خشم کند، رفتارهای خشونت آمیز و غیر منطقی توسط آن فرد در جامعه افزایش می یابد.

وی تصریح کرد: احساس خشم انسان به شکل های مختلف نظیر افسردگی، گوشه گیری، کم حرفی، داد زدن، عصانیت، فحاشی، پرخاشگری و غیره بروز می کند و باید با راهکارهای تشویقی و مهارتی خشم خود را کنترل کنند و در راهکار تشویقی کنترل خشم، باید سعی شود این احساس با رفتارهایی نظیر دعا کردن، راز نیایش و ورزش کنترل شود.

این روانپزشک در خصوص راهکار مهارتی کنترل خشم نیز گفت: کنترل خشم توسط خود افراد مهارتی است که باید بصورت های مختلف به افراد آموزش داده شود بطوریکه در بسیاری از مواقع افراد با راهکار مقابله با خشم نظیر ورزش کردن، آشنا نیستند در این زمینه لازم است مسئولان و سیستم های آموزشی در سطح جامعه به این باور برسند که مهارت های کنترل خشم آموزشی است نه ذاتی.

رفتارهای پرخاشگرانه افراد در جامعه بصورت مستقیم به دیگران سرایت می کند

وی همچنین با تاکید بر اینکه رفتارهای پرخاشگرانه افراد در جامعه بصورت مستقیم به دیگران سرایت می کند، اظهار کرد: از دیدگاه روانشناسی رفتارهای پرخاشگرانه افراد در جامعه کاملا بصورت مستقیم و غیر مستقیم به دیگران سرایت می کند. در واقع زمانی که فردی می بیند کسانی که در جامعه رفتارهای پرخاشگرانه دارند راحتر از دیگران به اهداف خود می رسند در نتیجه ناخودآگاه به سمت این نوع رفتارها کشانده می شوند که متاسفانه در حال حاضر بیشتر رفتارها در جامعه پرخاشگونه و با اعمال خشونت اتفاق می افتد.

رفتارهای خشن چگونه بروز می یابند؟

دکتر محمدی در ادامه یادآور شد: زمانی که در جامعه عدالت اجتماعی برقرار نباشد و مردم این احساس را داشته باشند که هر چه تلاش می کنند به جایگاهی که حق شان است نمی رسند در حالی که دیگران بدون تلاش به موقعیتی که لیاقتش را ندارند می رسند، در نتیجه به دنبال امکانات و روش هایی می روند که جایگاه خود را بدست بیاورند حال این روش ها ممکن  است منطقی و اصولی باشد یا اینکه غیرمنطقی و بصورت رفتارهای پرخاشگرانه ظهور کند.

بسیاری از خشونت ها در اجتماع از ناکامی نشات می گیرد
 به گفته این روانپزشک، ریشه بسیاری از خشونت ها در اجتماع از ناکامی نشات می گیرد و البته ناکامی به عنوان  یک احساس طبیعی گاهی مواقع باعث می شود فرد برای تامین خود تلاش بیشتری کند، اما برخورد نادرست با احساس ناکامی و نداشتن مهارت حل مسئله و کنترل خشم، باعث پرخاشگری می شود آن چه پرخاشگری را آسیب زننده و خشن می کند، توسل به زور و استفاده از قدرت برای کسب سلطه یا تامین خواسته فرد است.

بی عدالتی های اجتماعی مهم ترین عامل رواج رفتارهای خشونت آمیز در جوامع اسلامی

کنترل خشم از دیدگاه  اسلام جزو اصول انسانی است

این روانپزشک مشکلات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در کنار قانون گریزی را مهم ترین عامل رواج رفتارهای خشونت آمیز در جوامع کمتر توسعه یافته و اسلامی برشمرد و افزود: با توجه به اینکه کنترل خشم از دیدگاه  اسلامی جز اصول انسانی است انتظار می رود ما در جوامع اسلامی کمتر شاهد رفتارهای پرخاشگرانه و خشم باشیم اما متاسفانه به دلیل برخی بی عدالتی ها در بخش های اجتماعی، اقتصادی و همچنین برخی مشکلات سیاسی رفتارهای غیر معمول در این جوامع افزایش یافته است و در واقع برخی مشکلات اجتماعی و اقتصادی در جوامع اسلامی باعث شده است برخی کشورهای توسعه یافته،  از مذهب و اسلام به عنوان منشا اصلی خشونت و تنش اجتماعی در این کشورها یاد کنند.

قانون گریزی در کشورهای اسلامی ریشه فرهنگی دارد

گریز از قانون مهم ترین عامل بی عدالتی های اجتماعی در کشورهای جهان سوم

دکتر محمدی، گریز از قانون را مهم ترین عامل بی عدالتی های اجتماعی در کشورهای جهان سوم دانست و گفت: اگر چه قانون گریزی در جوامع اسلامی ریشه فرهنگی دارد اما از دیدگاه روانشناسی گریز از قانون مانعی را برای رسیدن به اهداف افراد دیگر ایجاد و آنها را دچار ناکامی می کند در واقع عبور از محدودیت های قانونی از دیدگاه اكثریت افراد این جوامع به جای آنكه موجب تقبیح اجتماعی باشد به نوعی با سكوت اجتماعی یا حتی تشویق ها زرنگی به محسوب می شود.

تاکید بر رعایت فضیلت اخلاقی بزرگترین آموزه دین اسلام

به گفته وی، تاکید بر رعایت فضیلت اخلاقی بزرگترین آموزه دین اسلام است که همواره بر رعایت آن تاکید شده است بطوریکه مهارت های کنترل خشم به عنوان یکی از مهارت های مهم زندگی در اسلام از دیدگاه علم روانشناسی تایید و توصیه های اسلام در این زمینه کاملادر راستای یافته های علم روانشناسی امروزی قرار گرفته است این در حالی است امروزه به دلیل کاهش عدالت اجتماعی در جوامع اسلامی، افراد احساس می کنند همواره حقشان از سوی مسئولان یا غیره تضییع شده در نتیجه دچار رفتارهای پرخاشگرانه می زنند.

مکانیزم دفاعی یا جابجایی از مرسوم ترین شیوه های بروز در مقابله با خشم

این مدرس دانشگاه، مکانیزم دفاعی یا جابجایی را از مرسوم ترین شیوه های بروز و مقابله با خشم در جوامع اسلامی دانست و گفت: متاسفانه زمانی که افراد احساس می کنند نمی توانند در جامعه از راه های مرسوم و معقول به حق خود برسند، در نتیجه با رفتارهای پرخاشگرانه به خود یا به اطرافیان خود آسیب می رساند. در واقع این حالت بروز خشم در صورتی روی می دهد که فرد این قدرت را ندارد به منبع و منشا اصلی خشم آسیب برساند در نتیجه بصورت ناخودآگاه تصمیم می گیرد به جای آسیب به منشا اصلی خشم با رفتارهایی مثل خود زنی، خود کشی به خود یا دیگران آسیب برساند و خشم خود را به شکلی که تبعات کمتری داشته باشد، خالی می کند.

والایش یکی از راه های ارضای خشم در جامعه

محمدی همچنین مکانیزم والایش را یکی دیگر از راه های ارضای خشم در جامعه دانست و افزود: مکانیزم والایش ارضای خشم یک مکانیزم بالغانه و منطقی ارضای خشم است که در این حال فرد بطور هوشیارانه یا ناخودآگاه سعی می کند احساس ناخوشایند درونی را به شکل یک عمل خوشایند، انسان دوستانه و مناسب  نظیر قهرمان ورزش برای جامعه درآورد که می توان از آن بهترین نوع ارضای خشم توسط افراد نام برد که البته همه افراد از این روش برای ارضا و کنترل خشم خود استفاده نمی کنند.

دیدن صحنه های خشن نظیر اعدام و لذت بردن از آن در جامعه منشا روانی دارد

بنابراظهارات این روانپزشک، دیدن صحنه های خشن نظیر اعدام، کتک زدن، تجاوز، دعوا و غیره توسط افراد در جامعه ریشه روانی دارد در واقع یکی از دلایل افرادی که سر صحنه اعدام و مجازات یک فرد حاضر و از دیدن آن صحنه لذت می برد نشان دهنده این است که افراد می خواهند به طریقی خشم درونی خود را به نوعی خالی کنند و افراد عادی به راحتی حاضر نمی شوند در این نوع صحنه ها حاضر شوند.

وی در ادامه در پاسخ به این سئوال که تخلیه خشم از دیدگاه روانی تا چه اندازه می تواند حالت طبیعی داشته باشد، به ویدئو منتشر شده از سوری مخالفان سلفی در سوریه اشاره کرد و اظهار کرد: نمی توان رفتار خشونت آمیز و غیر انسانی فرد سلفی در خصوص جگرخواری جسد یک انسان را راهی برای تخلیه خشم عنوان کرد. در واقع تخلیه خشم تا اندازه ای می تواند حالت طبیعی داشته باشد رفتار این فرد از حالت طبیعی کنترل خشم خارج و به یک بیماری تبدیل شده است.

قساوت قلب زمانی اتفاق می افتد که فرد احساس کند گروهی حق وی را نادیده می گیرند

این کارشناس یادآور شد: اگر بخواهیم ریشه روانی قساوت قلب و سنگلدلی را در مورد اقدام فرد سلفی در سوریه را بررسی کنیم می توان گفت قساوت قلب زمانی اتفاق می افتد که فرد هر لحظه احساس کند که هر روز حقش از طریق گروهی پایمال می شود و هرگاه حق فرد چند بار ضایل شد این فرد همواره این احساس را که در موارد دیگر نیز حقش نادیده شده است که  اگر چه این احساس نادرست باشد اما به هر حال واکنش دفاعی در وی شکل می گیرد بطوریکه در این نوع مکانیزم دفاعی، فرد به محضی که این احساس را داشته باشد بدون اینکه در مورد صحت آن اطمینان حاصل کند واکنش نشان می دهد و این یک نوع نابالغ ترین واکنش دفاعی به ارضای خشم است.

دکتر محمدی خاطر نشان کرد: با توجه به مصاحبه ای که فرد جگر خوار سوری با روزنامه تایمز انجام داده بود، رفتار وی نوعی مکانیزم نابالغ به ارضای خشم بود در واقع این فرد ممکن از لحاظ اجتماعی در طول زندگی خود بارها مورد اجهاف قرار گرفته و از نظر فردی نیز مستعد رفتارهای پرخاشگرانه بوده است، یعنی از نظر اجتماعی فرد راه های ارضای خشم را آموزش ندیده و از دیدگاه روانشناختی نیز دچار یک نوع اختلال شخصیتی بوده است بطور کلی کاری که وی در ویدئو منتشر شده انجام داده بود از روی نفرت و نفرت هم ریشه اجتماعی و روانشناسی دارد.

جنگ باعث می شود کسانی که اختلال شخصیتی دارند به امکاناتی دست یابند که لیاقت استفاده از آن را ندارند

این روانپزشک در ادامه با بیان اینکه شروع اختلالات روانی ارتباطی به نوع جامعه ندارد، گفت: علت اینکه اختلالات روانی در سوریه بیشتر نمایان تر از سایر کشورها شده این است که این کشور در شرایط جنگ، هرج و مرج و بی قانونی به سر می برد و جنگ باعث می شود کسانی که اختلال شخصیتی دارند به منابع، امکانات و سلاحی دست یابند که جایگاه و لیاقت استفاده از آن را ندارند و با توجه به اینکه افراد دارای اختلال شخصیت، قدرت تاثیرگذاری بیشتری نسبت به دیگران دارند  در خصوص تصمیم گیری در زمینه مسائل اجتماعی با خشم و کینه ورزی تصمیمات خود را اتخاذ می کند. در واقع درصورتی که سیستم کنترل قدرت در کشوری صحیح و سالم باشد این نوع افراد به قدرت نمی رسند و بی قانونی یا گریز از قانون ریشه اصلی بسیاری از مشکلات روانی نظیر خشونت و اجتماعی در کشورهای اسلامی نمی شود.

قانون مداری و پایبندی به قانون مهم ترین راهکار کنترل خشونت در جوامع اسلامی

وی همچنین  قانون مداری و آموزش مهارت های کنترل خشم را یکی از مهم ترین عوامل کاهش رفتارهای خشونت آمیز و آسیب های روانشناسی و اجتماعی در جوامع توسعه یافته برشمرد و افزود: علاوه بر اینکه در جوامع پیشرفته برای افراد قانون گریز قوانین سفت و سختی در نظر گرفته شده است با توجه به گسترش و توسعه خدمات مشاوره ای، روانشناسی و روانپزشکی مهارت های کنترل خشم در این جوامع به افراد به عنوان یک فن یادگرفتنی آموزش داده می شود در حالی که در کشورهای توسعه نیافته و اسلامی هنوز مراجعه به مراکز روانشناسی بیماری یا انگ شمرده می شود.

راهکارهای کنترل خشم باید به عنوان یک مهارت آموزش داده شود

خشم و پرخاشگری به خودی خود منفی نیست اما شیوه تخلیه آن باید صحیح باشد

دکتر محمدی در پایان با تاکید بر اینکه راهکارهای کنترل خشونت باید به عنوان یک مهارت در سطح جامعه آموزش داده شود، گفت: خشم و پرخاشگری به خودی خود منفی نیست اما شیوه تخلیه آن باید صحیح و علمی باشد یعنی اگر فردی از کودکی بداند که حق ندارد نسبت به هیچ کسی خشونت بورزد، در جامعه هم بدون شک نسبت به دیگران خشونت نخواهد ورزید. در واقع خشونت در سطح اجتماع زمانی افزایش می یابد که در خانواده مهارت های کنترل خشم به فرزندان آموزش داده نشود، مهارت کنترل خشم یا پرخاشگری باید از کودکی به بچه ها آموزش داده شود تا در بزرگسالی بتوانند از خشونت ورزیدن نسبت به دیگران اجتناب کنند.






نوشته شده در تاریخ سه شنبه 28 دی 1395 توسط مهدیه نوروزی

بالای صفحه



تمامی حقوق این وبلاگ برای تلخ نوشته های یک ذهن تاریک محفوظ است.